ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 28

Планшет

Целийн тэмдэглэлийн бүтэц Целийн траекторийн тэмдэглэл – Цуваа координатууд ба түүнийг холбосон хэрчмүүд, целийн эхлэл ба төгсгөлийн тэмдэг, Целийн эхлэлд байрлах мэдээлэл- Целийн дугаар, целийн төрлийн тэмдэглэл ба мэдээлэл, группээр нисч байгаа ...

Планшет хийх үйлдэл

Планшетчингийн хийх үйлдэл: Целийн алслалт, километр Целийн характеристикийн мэдээллийг тэмдэглэнэ Утсаар хүлээж авсан целийн мэдээллийг планшет дээр зурна. Целийн азимут, градус Целийн төрлийн тэмдэглэл Туйлын координатыг ПВО-гийн сеткийн коорди ...

Дөрвөлжин бичиг

Дөрвөлжин бичиг нь Хубилай сэцэн хааны зарлигаар төвдийн Пагва лам Лодойжалцан 1269 онд зохиосон бичиг юм. Дөрвөлжин бичиг хэлбэр дүрсийн хувьд төвд үсэгт, зурлага бичлэгийн хувьд монгол бичигт тулгуурлан зохиосон үет үсэг болно. Эл бичигт монгол ...

Бехистуны бичээс

Бехистуны бичээс буюу Бисотун нь Ираны Керманшах мужийн Жейхунабад хотын ойролцоох Бехистун ууланд байдаг олон хэлний бичгийн дурсгалт газар юм. Уг бичээс нь гурван хэлээр бичигдсэн текст агуулах бөгөөд дүрс үсгийн хэлбэр бүхий эртний Перс, Элам, ...

Монгол түүхэн бичиг үсгүүд

Олон зууны туршид Монгол хэлийг бичигт буулгах төрөл бүрийн системүүд зохиогдсоор иржээ. Хамгийн хуучных нь болох Монгол бичиг нь одоо хүртэл хэрэглэгдсээр буй хамгийн их амжилт олсон бичиг юм.

Али-Гали үсэг

Ерөнхий галиг үсэг бол галиг үсгийг үзнэ үү. Гали цагаан толгой нь 1587 онд Харчины Аюуш гүүш зохион боловсруулсан монгол бичгийн галигийн тогтолцоо юм. 16 эгшиг, 34 гийгүүлэгч үсэгтэй. Али гэдэг нь эгшиг, гали гэдэг нь гийгүүлэгч гэсэн утгатай с ...

Вагиндрагийн үсэг

Вагиндрагийн үсэг нь 20-р зууны эхээр буюу 1905 онд буриад лам, соён гэгээрүүлэгч Агваандорж худам монгол, тод бичгүүдэд тулгуурлан зохиосон шинэ үсэг юм. Вагиндра гэдэг нь түүний нэрийн Агваан гэдэг хэсгийн санскрит орчуулга юм. Үндсэн 36 үсэг, ...

Гурван кирил үсгээр бичсэн монгол үгсийн харьцуулалт

Монгол хэлний Халх-Буриад-Халимаг товч толь бичиг нь Монгол хэлний Монгол Улсад хэрэглэгдэж буй Халх, Оросын Холбооны Улс -д хэрэглэгдэж буй Буриад, Халимаг аялгуудын зэрэгцүүлэн харьцуулсан жагсаалт юм. Монголчууд Төв Азийн харилцан ялгаатай орн ...

Кирилл монгол бичгийн дүрэм

Шинэчлэн засварласан зөв бичих дүрмийг "Кирилл монгол бичгийн дүрэм 2018 оноос" хуудаснаас үзнэ үү! 1983 оны Ц. Дамдинсүрэн, Б. Осор нарын "Монгол үсгийн дүрмийн толь" хэмээх бүтээл дэх 64 дүрэм.

Монгол бичгийг цахим ертөнцөөр

Монгол бичиг - Их Монгол улсын үед албан ёсны бичиг болгосон хэмээн Монголын нууц товчоонд дурдсан байдаг ба Монголчууд эхэндээ "Уйгаржин бичиг" гэж нэрлэдэг байсан. Мөн онцлог шинжүүд болоод бусад монгол түүхэн бичгүүдээс ялгах зориулалтаар босо ...

Монгол бичиг

Авиаг тэмдэглэх тэмдэгтүүдийг нь Монгол үсэг, тэрхүү үсгээр бичсэн зүйлсийг Монгол бичиг ‎ᠮᠣᠩᠭᠣᠯ ᠪᠢᠴᠢᠭ᠌‎ гэж нэрлэх нэгэн зүйл үсэг бичиг өдгөө байна. Энэ үсэг бичгийг 6-7-р зуунаас эхлээд өнөө үед ч гэсэн Монгол үндэстэн хэл аялгуугаа тэмдэглэхэ ...

Соёмбо

Боржигин овогт Гомбодоржийн Занабазар 1686 онд монгол, санскрит, төвөд үг бичихэд зориулан энэтхэг, ланз, нагар үсгүүдээс санаа авч 90 үсэг бүхий Соёмбо үсгийг зохиожээ. Соёмбо үсэг санскрит хэлээр "өөрөө буй болсон гэгээн үсэг" сваямбху гэсэн ут ...

Тод бичиг

Тод бичиг нь Ойрадын Зая Бандид Огторгуйн далай /1599-1662/-ийн 1648 онд зохиосон бичиг юм. Монгол бичгийг жинхэнэ аялгатай нь ойртуулсан, ойрад аялгуунд нийцүүлсэн монгол бичгийн ижил үсгийг тус ялгах, урт эгшгийг уртатгалын тэмдгээр тэмдэглэх г ...

Ойрд–Халимаг аялгуу бичиг

Халимаг аялгуу - Оросын Холбооны Улсын холбооны нэгж болох Бүгд Найрамдах Халимаг Улсад оршин сууж буй Халимагуудын хэлэлцэх Монгол хэлний аялгуу юм. Халимаг аялгуу бол Монгол Улсын болон БНХАУ-ын Ойрдын хэлэлцэх Ойрд аялгуутай үгсийн сангийн бүт ...

Солонгос үсэг

Солонгос үсэг эсвэл Хангыл үсэг нь солонгос хэлийг тэмдэглэх авианы бичиг үсэг юм. 1443 онд Солонгос цагаан толгой болох Хангылыг анх зохиогдож дэлгэрүүлсэн бөгөөд 1446 онд Чусоны вант улсын И овогт Сэжун ван "Хүн мин жонгым" буюу "Иргэнийг сурга ...

Стеганографик

Энэ арга нь мэдээллийг зурган, видеон, текстэн,аудион зэрэг файлд нуух арга. Энд яригдах гол асуудал нь мэдээллийг хэрхэн тараан байршуулах. Хүлээн авагч хэрхэн тайлах зэрэг. Давуу тал гадны этгээд нь мэдээг нуусан зурган, видеон, текстэн,аудион ...

LaTeX

LaTeX бол TeX системд тулгуурласан хэвлэлийн эх бэлтгэл систем юм. LaTeX системийн командууд TeX-ийг бодвол нэлээд дээд түвшний хэлээр бичигддэг. Өөрөөр хэлбэл, TeX системийн чадавхыг хялбар зарчмаар ашиглахад LaTeX зориулагдсан. Түүгээр бүхий л ...

Цагаан толгой

Цагаан толгой нь аман хэлний авиаг төлөөлөн дүрслэхийн тулд тэмдэг, зурлага маягаар бичигдэх үсэгнүүдийг хамтатгасан иж бүрдэл нь юм. Дэлхий дээр олон төрлийн цагаан толгой хөгжсөн байдаг бөгөөд өөрийн өвөрмөц онцлогуудтай байх нь элбэг. Тухайлба ...

Орхон-Руни бичиг

Орхон-Руни бичиг бүхий бичээс нь эртний монголчуудын хэрэглэж байсан цагаан толгой юм. Анх 1692 онд Н.Витзен гэдэг хүн Верхотуре хавиас, 1696 онд С.Ремезов Талас голын эх орчмоос үл мэдэгдэх бичигтэй чулуунууд олсноо мэдээлжээ. Ф.И.Страленберг 17 ...

Монгол наадгай

Манай ард түмний олон мянган жилийн турш бүтээсэн соёлын үнэт өвийн нэгд ардын уламжлалт тоглоом наадам зүй ёсоор орно. Монголчуудын хүн төрөлхтний түүхэнд оруулсан оюун ухааны том хувь нэмрийн нэг нь монгол наадгай юм. Монгол ардын тоглоом наадг ...

Алаг мэлхий өрөх

Монголчууд эрт дээр үеэс хуучин жилийн өвлийн адаг сарын сүүлчийн өдрийн буюу битүүний үдэш хүүхэд багачууд томчуулын хамтаар" Алаг мэлхий өрөх” хэмээх шагай өрөх тоглоомоор наадан ирсэн сайхан уламжлалтай билээ. Эл тоглоомыг хэдэн ч хүн тоглох б ...

Гүү саах (тоглоом)

Гүү саах тоглоомоор хэд хэдэн хүүхэд хоёроос гурван шагайгаар 1 гараар мөн дөрөв зургаан шагайгаар хоёр гараар тоглохыг хэлдэг. Энэ нь нэг шагайг өөд нь шидэж буцаад доош бууж байхад нь бас нэг шагайг шидэж анхны шагайтайгаа барьж авах зэргээр ээ ...

Дэмбээ

Дэмбээ нь монголчуудын дунд их дэлгэрсэн наадмын нэг төрөл юм. Дэмбээг зун цагт цэгээ дэлгэрсэн үед малчин ардууд хонь малаа хотлуулсны дараа нааддаг. Дэмбээ нь богино аялгуутай шүлгийн хувьд тоглогчоос эхлээд нэг мөр аялгуулан шууд зохиомжлон хэ ...

Морь уралдуулах

Морь уралдуулах тоглоомоор нэг буюу хэд хэдэн хүүхэд нийлж тоглодог. Тоглох хүүхдүүд урьдаар шагайгаа зүслэн хичнээн ч морь уралдуулж болдог. Уях морь болгох шагайгаа сонгож аваад тус тусынхаа уяанд уяцгаана. Үлдсэн шагайгаа морь болгон цувуулж ө ...

Нууцгай барих (тоглоом)

Нууцгай барих тоглоомоор аль болох олон хүүхдүүд тоглодог. Хүүхэд бүр ижил тооны хэд хэдэн шагай нэг гартаа атгаж ардаа нууцаар таслан атгаж эхний хүүхэд бүх хүүхдийн гарт буй шагайны нийлбэрийн тааж хэлэхийг хичээдэг. Эхний хүний хэлсэн тоог дав ...

Хомбороо хаях (тоглоом)

Хомбороо хаях хүүхдүүд нэг, хоёр, гурван шагайгаар хаяж тоглодог. Ингэхдээ дор дурдсан оноог авахыг хичээнэ. Гурван хонь буюу гурван ямаа буувал хоёр оноо, хоёр хонь, нэг морь буувал нэг оноо, хоёр морь нэг хонь буувал нэг оноо тус болно. Хэн эхэ ...

Хуруу (наадгай)

Нэг дор 2-4 хүн зэрэг хуруудаж болно. Тоглохдоо наадагчид нэгэн зэрэг гарынхаа аль нэг хурууг гаргадаг бөгөөд Эрхий нь долоовор хурууг Долоовор нь дунд хурууг Дунд нь ядам хурууг Ядам нь чигчий хурууг Чигчий нь эрхий хурууг дийлнэ. Хэн нэгэн нь х ...

Шагай няслах

Шагай няслах тоглоомоор нэг хүүхэд ч гэсэн тоглож болдог. Энэ нь олон шагайг ширдэг дээр цацаж ижил дүрсийг хооронд нь хонийг хониор, морийг мориор нь няслахдаа гурав дахь шагайг шүргэх төдийд дараагийн хүн нясладаг. Ингэж няслахдаа өөр шагай оно ...

Шагайн наадгай

Шагайн наадгай нь Монголчуудын уламжлалт тоглоом наадгай юм. Нүүдэлчин соёлтой Монгол зон олон таван хошуу малынхаа шагайгаар эртнээс нааш тоглон, наадаж иржээ. Шагайгаар алаг мэлхий өрөх, морь уралдуулах, тэмээ уралдуулах, шагай няслах, дөрвөн б ...

Үгэн тоглоом

Үгэн тоглоом Монголын ард түмэн мянга мянган жил хуримтлуулсан ахуй амьдрал соёл хүмүүжпийн арга туршлага, эрдэм мэдлэгийн ихэнх нь малчин олны амьдрал туршлагаар баяжигдан упамжилагдаж ирсэн боловч нэгэн хэсэг нь хуучин цагийн ном сударт, зарим ...

Далай Чойнхор вангийн хийц

Далай Чойнхор ван Г.Цэдэнсоном уран дархчуудыг их дэмжиж байсан. Түүний хөгжүүлсэн алдар­тай дарханы дэг сургуулийг Далай Чойнхор вангийн уран дархцуудын хийц хэмээдэг. Энэ хийц бол хошуу ноён Цэдэнсономын үед хамгийн их хөгжиж дэлгэрсэн бололтой ...

Эртний Египет

Эртний Египет - Умард Африкийн газар нутагт Нил мөрний хөндийд буюу одоогийн Египетийн газар нутагт байсан соёл иргэншилт улс юм. Эртний Египетийн соёл иргэншил манай эриний өмнөх 3150-иад оны үед фараоны удирдлаган дор дээд ба доод Египетийн улс ...

Египетийн пирамидууд

Египетийн пирамидууд нь түүхэн дэх хамгийн том барилгуудын тоонд ордог бөгөөд одоо хүртэл Эртний Египетийн иргэншлийн хамгийн том бэлгэ тэмдэг болдог. Ихэнх пирамидууд Хуучны болон Дунд улсын үеүүдэд босгогджээ. Эртний Египетийн шашинд хойд насны ...

Фараон

Фараон нь Эртний Египетийн хаан юм. Энэ үг нь анх хааных нь ордныг зааж байсан боловч сүүлд хааныг заахаар болж хувирчээ. Эртний Египетчүүд фараоныг Хорус бурханы биелэл гэж үздэг байв. Ариун Библийн Эхлэл болон Гэтлэл номноос эртний Египетийн тү ...

Дагваны Ганпүрэв

Дагваны Ганпүрэв соёл судлаач, хөгжмийн зохиолч. Үндсэн мэргэжил: Контрабасс, их хуур тоглооч, хөгжмийн багш, СУИС-ийн соёл судлалын бакалавр, хөгжмийн зохиолч, хөгжмийн продюсер, урлагийн менежер, зохиогчийн эрх Боловсрол 1979-1982 Бага анги / У ...

Цэрэндоржийн Санчир

Ц.Санчир 1977 онд Улаанбаатар хотноо цэргийн албан хаагчийн гэр бүлд мэндэлсэн. Монгол Улсын Төрийн Соёрхолт, соёл судлаач. TASAM-ын Тэргүүн. Соёл Урлагийн Их Сургуулийн Хүндэт профессор. Монголын эзэнт гүрний байлдан дагууллаас дэлхийд тархан су ...

Археологи

Археологи гэдэг нь эртний Грекийн гэсэн үгнээс гаралтай бөгөөд "archaios" буюу хуучин, эртний; "logos" буюу судлал, шинжлэл гэсэн үгийн нийлмэл бөгөөд үгчилбэл "хуучны судлал, эрт үеийг судлах ухаан" гэсэн утгатай үг юм. Энэхүү нэр томьёог НТӨ 42 ...

Айрагийн гозгорын булш

Хүннүгийн үеийн язгууртны оршуулгын өвөрмөц дурсгал. Сяньбийн булштай адилтган үздэг. Орхон аймгийн Жаргалант сумын нутаг Айрагийн гозгор хэмээх газраас илэрсэн эртний булш оршуулгын дурсгалт газар юм. Энэ дурсгалыг анх 2008 онд илрүүлсэн бөгөөд ...

Баатархайрханы хадны зураг

Баатархайрханы хадны зураг нь Ховд хотоос баруун өмнө зүгт 8 км-т оршдог. Уг зургийг анх 1969 онд Монгол-Оросын археологичид илрүүлэн судалжээ. Энд ноцолдож буй үнэг, шилүүс, нохой, хүн, янгир, загварчилсан байдлаар урласан тэмээ, нум сумтай анчи ...

Бага ойгор-Цагаан салаагийн хадны сүг зураг

Баян-Өлгий аймгийн Улаанхус сумын нутагт Алтай таван богдын Бага Ойгор, Усайн Цагаан салаагийн голын савд байдаг. Өргөн нь 500 метр, урт нь 15 километр үргэлжлэх нутагт тархсан хадны сүг зураг бөгөөд шинэ чулуун зэвсгээс хүрэл зэвсгийн үе хамарса ...

Байшин үзүүрийн түрэг бичээс

Байшин үзүүрийн бичээс нь Дарви сумын Мөнгөн аяга багийн нутаг Байшин үзүүрийн Жүргэрийн цагаан толгой хэмээх газар оршино. Бичээсийг 1959 онд түүхч Х.Пэрлээ нутгийн хүмүүсээр заалгаж анх шинжлэх ухааны эргэлтэнд оруулжээ. Гэвч 1970-аад он хүртэл ...

Билгэ хааны онгон

Тус байгууламж нь Архангай аймгийн Хашаат сумын нутагт оршидог. Үүнийг Зүүн Түрэгийн хожуу хаант улсын их хаадын нэг Могилян буюу Билгэ хаанд зориулж босгосон тахил шүтээний цогцолбор юм.

Гуа дов

Дурсгал байрлах газар нь Хэрлэн голын баруун эрэг дагуух нам дор, тэгш дэвсэг бөгөөд энэ хэсэгт гол салаалж урсах тул голын салааны дундах газрыг нутгийн иргэд" Цагаан арал” хэмээн нэрлэдэг ажээ. Түүнээс гадна уг дурсгалыг нутгийнхан" Чингис хаан ...

Даян баатрын чулуун хөрөг

Баян-Өлгий аймгийн Сагсай сумын нутаг Даян нуурын эрэгт буй Түрэгийн үеийн хүн чулуун хөшөө Баян-Өлгий аймгийн Сагсай сумын нутаг Даян нуурын эрэгт VI-VIII зууны үед оршин тогтнож байсан эртний Түрэг улсын түүхэнд холбогдох нэгэн хүн чулуун хөшөө ...

Ноён уулын булш

Ноён уулын булш Төв Азийн нүүдлийн соёл иргэншлийн түүх судлалын хамгийн гол салбаруудын нэг нь Хүннү судлал юм. Хүннүчүүд нь МЭӨ III зууны үед хүчирхэгжин мандаж, Төв Азийн эртний нүүдэлчин аймгуудын дундаас анх удаа өөрсдийн төр улсыг байгуулса ...

Хубилай хааны сүрийг бадруулагч цэргийн хот

Энэ дурсгал Өвөрхангай аймгийн Хайрхандулаан сумын нутаг, Хангайн нурууны баруун өмнөд үзүүр Хан Хөгшин ууланд оршино. Хубилайн цэргийн хот нь одоогийн байдлаар 3 хэсгээс бүрдэж байна. Үүнд: Бага модны амны гурван хэсэг газар барьсан том хэрэм, И ...

Хүн чулуу

Хүн чулуу буюу хүн чулуун хөшөө нь хүн дүрстэйгээр хийсэн чулуун хөшөө дурсгалууд юм. Хүн төрөлхтөн хүн чулуун дурсгалыг МЭӨ 4000 жилийн үеэс буюу түрүү хүрэл зэвсгийн үеэс дундад зууны үе хүртэл бүтээж байсан гэж үздэг. Хүн чулууны дурсгалуудын ...

Барилгын салбарын судалгаа

Барилгын салбарын судалгаа нь барилгатай холбогдох шинлэх ухааны судалгаа юм. Барилгын салбарын судалгаа нь 2 чиглэлд хуваагдана: ерөнхий барилгын судалгаа ба барилгын түүхийн судалгаа. Ерөнхий барилгын судалгаа нд барилгын ба түүний төлөвлөлтийн ...

Mезоамерик

Мезоамерик буюу Месо-Америка нь XV, XVI зууны үед испаничууд Төв Америкт ирж, колоничлохоос өмнө цэцэглэн хөгжиж байсан Колумбын өмнөх нийгмийн соёлын бүс орших Америк тивийн дундад өргөргүүд дээр орших нутгийг хэлдэг. Уг соёлын бүс нь төв Гондур ...

Соёлын төв

Соёлын төв нь соёл, нийгмийн ажил ба нийтийн хоолны газар нэг дор үйл ажиллагаа явуулах зориулалттай, 200- аас дээш хүний хүлээн авах хүчин чадалтай байшинг хэлнэ. Уг барилга нь голчлон олон төрлийн туслах өрөөнүүдтэй нэг ба хэд хэдэн заалнаас бү ...