ⓘ Эзлэхүүн. Хатуу биеийн эзлэхүүн гэдэг нь хэр хэмжээний орон зай эзэлж буйг харуулсан гурван хэмжээст ухагдахуун юм. Ихэвчлэн тоогоор илэрхийлэгддэг. Шулуун ирмэ ..

Сфер

Сфе́р гре. σφαῖρα, sphere - бөмбөг - сферийн төв гэж нэрлэгдэх, нэг цэгээс ижил орон зайд орших цэгүүдийн геометр байршлаар үүсгэгдсэн битүү гадаргуу. Сфер нь, хагас цагираг, өөрийн диаметрыг тэнхлэг болгон тойрон эргэхэд мөн үүснэ. Сферын талбайг градусаар илэрхийлвэл нумуудын хэмжээнүүд тогтмол бус гэдгийг тооцон 41252.96 кв. градус гарна. Сферыг дараах байдлаар мөн тодорхойлдог: Сфер нь бөмбөлгийн гадаргуу юм. Сфер нь бүх гурван тэнхлэг нь ижил хэмжээтэй эллипсоид юм. Цилиндрийн эзлэхүүн V 1, түүн дотор багтаасан, хоёр суурийг нь шүргэх сферын эзлэхүүн V 2, цилиндрийн нэг суурьтай давха ...

Талбай

Талбай бол урт ба өргөн гэж нэрлэгдэх дурын чиглэлтэй /чиглэл нь тодорхой вектор буюу туйлын вектор/ хоёр векторуудын вектор үржвэр юм. Талбай гэх ойлголт нь биет зүйлийн тухай санаа агуулсан орон зайн хоёр хэмжээсийн шүтэлцээний тухай ойлголт юм шиг байдаг. Гэвч физикийн үүднээсээ тийм биш бөгөөд энэ нь цэвэр математик илэрхийлэл юм. Харин бодит байдалд аливаа дүрсийн талбай гэх ойлголт нь гадаргуу гэх ойлголттой дүйнэ. Гадаргуу нь хоёр талтай тул гадаргуугийн тал бүрд перпендикуляр хоёр чиглэл бий. Тиймээс талбайн тухай ойлголтод ч мөн адил хоёр талын тухай яригдана. Иймд талбайн нэгж ве ...

Тонн

Тонн - Жин, масс болон эзлэхүүний хэмжээг хэмжих нэгж юм. 1 тонн = 10 центнер = 1000 килограмм. Хураангуйлан тэмдэглэхдээ жижиг т үсгээр тэмдэглэдэг бол олон улсын тэмдэг тэмдэглэгээ латин үсгийн жижиг t байна. АНУ-ын хувьд: 1 тонн = 907.18474 килограмм. Түүнчлэн энэхүү хэмжигдэхүүнийг бага тонн, их тонн гэж хэрэглэж заншжээ. Англид хувьд: 1 тонн = 1016.0469088 килограмм. 1 тонн эзлэхүүний хэмжээ: 1 тонн = 2.83 м³. Ачаа тээврийн тонн: 1 тонн = 1016.0469088 кг, буюу эзлэхүүн нь 1.12 м³ байна.

Чаган нуур

Чаган нуур буюу Балапан нуур нь Казахстаны нутаг дэвсгэрт, 1965 оны 1 сарын 15-нд явуулсан Чаганы цөмийн туршилтын үр дүнд бий болсон нуур юм. "Цөмийн нуур" гэж хочлогддог тус нуурын тогооны эзлэхүүн нь 100000 м³. Тус нуурын ус хүн сэлж болохуйц хэдий ч цацраг идэвхтэй хэвээр байгаа. АНУ-ын Нью-Мексико муж улсын Аламагордод явагдсан, тус улсын анхны цөмийн туршилт болох Тринитигийн адилаар дэлбэрсэн хад чулуу нь тунгалаг зүйлд ууссан гэдэг.

Аммиак

Аммиак NH 3 - өнгөгүй, амьсгал боогдуулам хурц үнэртэй хий. Агаарын даралтанд -33.19°C-д буцалдаг, -77.75°C-д хатуурдаг. Аммиак болон агаарын холимог нь тодорхой нөхцөлд тэсрэх боломжтой. Усанд сайн уусдаг. 20°C-д нэг эзлэхүүн усанд ойролцоогоор 700 дахин их аммиак уусдаг. Ийм уусмлыг усан аммиак гэж нэрлэнэ. Ердийн температурт аммиак нь тогтвортой, 1200°C-с дээш температурт задарч, устөрөгч ба азотыг үүсгэдэг. Катализаторын орчинд аммиакийн задрал 300°C-с эхэлдэг. Аммиак нь урвалын идэвхтэй, хүчилтэй урвалд орж давс, нүүрсхүчлийн давхар исэлтэй урвалд орж шүвтэр зэргийг үүсгэдэг бол цагаа ...

Сар

"Сар" нь энэ хуудсанд шууд холбогджээ. Өөр утгыг үзэхийг хүсвэл, Сар салаа утга-г үзнэ үү. Сар нь дэлхийн байгалийн дагуул, нарны аймгийн тав дахь том дагуул юм. Дэлхийн төв сарны төвөөс алслах дундаж зай нь 384.403 км буюу дэлхийн диаметрээс гуч дахин их. Энэхүү системийн массын төв нь дэлхийн гадаргаас 1.700 км гүнд буюу дэлхийн радиусын дөрөвний нэг зайд оршино. Сар нь дэлхийг 27.3 өдөр бүр нэг тойрдог ба Дэлхий-Сар-Нарны системийн үет өөрчлөлтүүдийн улмаас сар нь дэлхийгээс олон хэлбэртэй харагддаг байна. Сарны диаметр нь дэлхийн дөрөвний нэг орчим буй 3.474 км юм. Ийнхүү сарны гадаргы ...

                                     

ⓘ Эзлэхүүн

Хатуу биеийн эзлэхүүн гэдэг нь хэр хэмжээний орон зай эзэлж буйг харуулсан гурван хэмжээст ухагдахуун юм. Ихэвчлэн тоогоор илэрхийлэгддэг. Шулуун ирмэгтэй, дугариг биетүүдийн эзэлхүүнийг арифметик томъёо ашиглан тооцоолж болно. Бусад муруй хэлбэртэй биетүүдийн эзэлхүүнийг тухайн биетийг маш их хэмжээний жижигхэн кубуудээс эсвэд нэг тэнхлэгтэй олон жижиг цилиндр дискнүүдээс бүрдсэн гэж ойролцоолон тэдгээр олон жижиг хэсгүүдийн эзэлхүүнүүдийг нэмэх замаар интеграл тоолол ашиглан тооцоолж болдог. Мөн зөв биш хэлбэртэй биетийн нягт нь шингэний нягтаас бага байх тохиолдолд түүнд нэмэлт хүнд биет зүүн шингэнд живүүлж улмаар шингэний түрж гарсан эзлэхүүнээс зүүсэн биетийн эзлэхүүнийг хасах замаар тухайн зөв биш биетийн эзлэхүүнийг тооцоолж болдог. Мөн нэгж нь уртын нэгжийг куб зэрэгт дэвшүүлсэнтэй тэнцүү. Жишээлбэл 1см*см*см v=r*m

Эзлэхүүн нь талбай болон өндрийн нэгж векторүүдийн скаляр үржвэр бөгөөд цэвэр математик ухагдахуун тул энэ нь орон зайн хоосон цэгүүдийн олонлогийг илэрхийлэх тоо юм гэж үзнэ.